تلفیقی از حس تقدس و جذابیت بصری

مشهدتئاتر- ریحانه موسوی: نمایش «آسمان هشتم» به نویسندگی و کارگردانی رضا صابری، پیشکسوت تئاتر مشهد، و تهیه کنندگی محمد برومند، این شب ها هم زمان با دهه پایانی ماه صفر در جوار حرم مطهر رضوی روی صحنه می رود. این اثر با فضایی آیینی و معنوی، روایت تاریخی و تمدن ساز زندگی امام رضا(ع) را به تصویر می کشد.«آسمان هشتم» تلفیقی از جلوه های بصری و موسیقی مذهبی است که فضایی متفاوت و تأثیرگذار می آفریند؛ فضایی که در عین انتقال حس تقدس، از جذابیت و خلاقیت هنری نیز سرشار است.در ادامه، گفت وگوی شهرآرا با رضا صابری (نویسنده و کارگردان)، محمد برومند (تهیه کننده) و مجتبی احمدی (بازیگر) این نمایش را می خوانید.

متون تاریخی، منبع آثار نمایشی است

رضا صابری با اشاره به اینکه نمایش «آسمان هشتم» هر سال به مناسبت شهادت امام رضا(ع) در صحنه ای به ابعاد ۱۵ در ۵ متر در حرم مطهر اجرا می شود، گفت: این اثر که به سفر امام از مدینه به مرو و شهادت ایشان می پردازد، با حضور حدود چهل بازیگر جوان و پیشکسوت تئاتر مشهد روی صحنه می رود.

او با بیان تغییرات این نمایش نسبت به اجراهای سال های گذشته افزود: طراحی و دوخت لباس بازیگران دستخوش اصلاحات و تغییراتی شده است. همچنین، برای رفع احتمالی کاستی ها و مواردی که از نگاه ما پنهان مانده بود، با رجوع به متون اسلامی بخش هایی تازه به متن افزوده ایم.

این کارگردان تئاتر افزود: بر اساس آنچه در تاریخ آمده است، امام رضا(ع) از سه مسیر، پیاده یا با کجاوه، به سوی خراسان حرکت کرده اند و ثبت تمام وقایع این سفر کاری دشوار است. ما شاخصه ها و فرازهای مهم را به صورت فشرده به تصویر کشیده ایم تا تماشاگران دریابند چه رخدادهایی بر ایشان گذشته است. یکی از نمونه های بارز، حضور امام رضا(ع) در «دهسرخ» ـ یا «قریة الحمراء» ـ است که در متون تاریخی ثبت شده. هنگامی که امام به این مکان می رسند، خواجه اباصلت می گوید: «آبی برای وضو در اینجا نیست.» امام، دست مبارک خود را بر زمین می گذارند و با اندکی کند وکاو، آب از آن فوران می کند. شگفت آنکه پس از گذشت قرن ها، آن آب همچنان جاری است.

وی متون تاریخی را مهم ترین منبع آثار نمایشی دانست و گفت: اگر دانسته های تاریخی با تجربه و خلاقیت همراه شود، می توان از دل آن ها رویدادها و وقایع زیبایی را آفرید. با این حال، متأسفانه کمتر کسی به این موضوعات می پردازد و معمولا تنها در مناسبت های خاص، آثار مرتبط تولید می شود؛ وگرنه در طول سال، کمتر هنرمندی به سراغ آن می رود.

او در پایان بیان کرد: تمایل داریم این نمایش را در شهرهای دیگر نیز روی صحنه ببریم، اما از نظر مالی با مشکلاتی روبه رو هستیم. شهرداری گاه حمایت های قابل توجهی انجام می دهد، اما اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی که موظف به پشتیبانی از رویدادهای فرهنگی و هنری است، بودجه ای برای حمایت از این اجراها ندارد.

حضوری هنرمندانه از جنس باور و اعتقاد

محمد برومند، تهیه کننده نمایش «آسمان هشتم»، گفت: این اثر در سال نخست با مشارکت شهرداری و آستان قدس رضوی تولید شد، چرا که تعداد بالای بازیگران و عوامل، هزینه های تولید را در نخستین سال اجرا بسیار سنگین می کرد. اما در سال دوم و سوم تنها آستان قدس رضوی پای کار آمد. اکنون متن و لباس ها آماده است، موسیقی در استودیو ضبط شده و برخی مشاوران پروژه در اجراهای بعدی حضور ندارند. با این حال، از آنجا که تئاتر زنده است و هر شب اجرا می شود، همواره هزینه هایی مانند دستمزد عوامل، رفت وآمد، پذیرایی، اجاره دکور و آکسسوار، نور و… وجود دارد.

برومند تأکید کرد: این گروه از ابتدا نگاه اقتصادی به کار نداشت و به دلیل باور و اعتقاد قلبی خود در این پروژه حضور یافت، برای همین بخشی از کمبودها را پذیرفته است. اگر قرار بود این کار بیرون از فضای حرم اجرا شود و موضوع آن به امام رضا(ع) ارتباطی نداشته باشد، قطعا برآورد مالی آن چند برابر بود. با وجود کاهش چشمگیر بودجه نسبت به سال نخست و افزایش تورم، تلاش کردم مدیریت پروژه به گونه ای باشد که روند تولید و اجرا بدون خلل ادامه پیدا کند.

او درباره برنامه های آینده این نمایش در شهرهای دیگر گفت: در ایران نگاهی وجود دارد ـ که البته امروز کمرنگ تر شده ـ و آن این است که اگر نمایشی چند سال اجرا شود، دیگر نباید دوباره روی صحنه برود. اما در جهان چنین محدودیتی وجود ندارد و بسیاری از آثار به صورت روزانه یا فصلی اجرا می شوند؛ حتی بعضی نمایش ها بیش از ۱۰ سال است که همچنان روی صحنه اند. «آسمان هشتم» طی سه سال، هر سال ۱۰ شب اجرا شده است. با وجود شمار زیاد زائرانی که به حرم مطهر می آیند، اگر دقیق حساب کنیم، تنها بخش اندکی از آن ها موفق به دیدن نمایش شده اند. ما آمادگی داریم در صورت دعوت هر شهرستان، این اثر را در آنجا نیز اجرا کنیم.

برومند، مشکلات اقتصادی را بزرگ ترین مانع پیش روی نمایش های مذهبی دانست و یادآور شد: در چهار دهه گذشته، نوع عملکرد مدیران باعث شده اقتصاد تئاتر در ایران ناپایدار باشد و متأسفانه هنرمندان تئاتر، در مقایسه با همکاران خود در سینما و تلویزیون، بسیار آسیب پذیرتر هستند. هیچ گاه مدیران نهادهای مختلف، ازجمله اداره کل فرهنگ و ارشاد و دیگر نهادها، به طور جدی درباره اقتصاد تئاتر فکر نکرده اند. به همین دلیل تئاترهای دینی مخاطب پسند نیست و مردم نمایش هایی را می بینند که سرگرم کننده باشد.
منبع: روزنامه شهرارا